• sua-chua

Tìm hiểu về Bằng sáng chế, Bản quyền, Nhãn hiệu thương mại Hoa Kỳ

(Thứ sáu, 15/08/2014, 10:34 (+0700))

 

Tìm hiểu về Patent của Hoa Kỳ

 

"Patent, copyright và trademark" là những từ ngữ đã tồn tại khá lâu và phổ biến tại các nước phát triển trên thế giới. “Bằng sáng chế, Bản quyền và Nhãn hiệu thương mại” cũng chẳng hề xa lạ với người Việt. Tuy nhiên, để hiểu rõ tầm quan trọng của chúng, cũng như sự chấp hành nghiêm túc trong xã hội Việt Nam thì còn rất hạn chế.

 

Trên một số diễn đàn và các trang báo internet, có khá nhiều người Việt lẫn người nước ngoài (kể cả một số ít người Mỹ) vẫn hay cho rằng việc đăng ký patent rồi dùng patent đó để kiện tụng các đối thủ tranh chấp làm “hạn chế sự phát triển của công nghệ“. Vậy hóa ra patent chẳng hề đem lại lợi ích gì cho con người chăng?

Ngày 31 tháng 7 năm 1790, Patent đầu tiên của Hoa Kỳ được cấp cho Samuel Hopkins, người đã nghiên cứu ra một quá trình làm bồ tạt (potash), một thành phần được sử dụng trong phân bón. Patent này do đích thân tổng thống George Washington ký chấp thuận ban hành.

Cho tới hiện tại, trong một năm, USPTO(The United States Patent and Trademark Office) phát hành khoảng 150,000 patent cho các cá nhân và các công ty trên khắp thế giới. Với số lượng không hề nhỏ như vậy, việc một sản phẩm điện tử nói riêng muốn được bán tại đất nước này thì đòi hỏi công ty đó phải trải qua rất nhiều khâu kiểm tra patent cho tất cả các chi tiết trong thiết bị đó, mới được nhập khẩu và được bán ra thị trường này. Tuy vậy, vẫn sẽ có thiếu sót do vô tình hay cố ý của công ty đó khi sản phẩm của họ được bán ra liền bị một công ty khác đâm đơn kiện do chưa có được sự chấp thuận của công ty kia, nguyên nhân bởi thiết bị đó có một chi tiết nào đó mà công ty kia đang nắm quyền sở hữu độc quyền của họ. Có thể nói các patent do USPTO phát hành mang ý nghĩa bảo vệ quyền sở hữu trí tụê, nhưng cũng khiến các công ty kinh doanh gặp khá nhiều khó khăn để có thể bán sản phẩm tại đất nước này.

Trong khoảng từ năm 2009 đến nay, khi các thông tin trên internet trong nước liên tục cập nhật các thông tin kiện tụng qua lại của hầu hết các công ty sản xuất các thiết bị di động, thì người Việt chúng ta mới dần làm quen với cụm từ “patent“. Đa số hiểu khá sai lệch về ý nghĩa của việc phát hành patent, phần lớn đều cho rằng lấy patent ra kiện tụng trong tranh chấp kinh doanh là không tốt, làm giảm sự phát triển của công nghệ…

Điển hình lần gần đây nhất là việc Samsung từng tuyên bố sau khi bị xử thua trong vụ kiện với Apple vừa qua, xin trích nguyên văn của Samsung: “It will lead to fewer choices, less innovation, and potentially higher prices. It is unfortunate that patent law can be manipulated to give one company a monopoly over rectangles with rounded corners, or technology that is being improved every day by Samsung and other companies” (tạm dịch: điều này dẫn đến ít sự lựa chọn hơn, ít sáng kiến hơn, và khả năng giá thành cao hơn. Thật không may rằng luật patent có thể bị thao túng để cung cấp cho một công ty độc quyền hình chữ nhật với góc bo tròn, hay công nghệ mà được cải tiến hàng ngày bởi Samsung và các công ty khác); hoặc như Google hay Twitter vừa qua cũng phát biểu rằng “Hệ thống patent hiện tại của USPTO đã ngoài tầm kiểm soát, các công ty không nên dùng patent để kiện tụng mà nên chia sẽ mọi thứ với nhau nhằm tạo ra sự cạnh tranh lành mạnh“.

Theo cách nói của các công ty trên thì sự tồn tại của patent không nhằm mục đích ngăn chặn sự copy, bảo hộ cho người (hay tổ chức) sáng tạo ra nó, mà patent giống như một tấm bằng khen nho nhỏ, với nội dung “Sáng chế độc quyền của anh ABC đã được chấp thuận, chúng tôi cám ơn anh và sáng chế này sẽ được chia sẽ cho mọi công ty khác sử dụng nhằm mục đích thương mại, tạo sự cạnh tranh có lợi cho người tiêu dùng“.

Còn đối với Apple, Microsoft hay Nokia thì họ khai thác triệt để luật patent để kiện lại các đối thủ có khả năng sử dụng trái phép các chức năng mà họ chưa cấp phép. Vậy thật sự ai đúng ai sai? Ai mới thật sự giúp ích cho sự phát triển của ngành công nghệ di động và computer? Những phần tiếp theo của chủ đề lần này sẽ cho bạn một cái nhìn khách quan hơn về vấn đề trên.

Còn bây giờ xin đi vào chi tiết phần đầu tiên.

1. Một số điều cơ bản về patent:

Patent được tạo ra nhằm mục đích gì? Các công ty có được phép sử dụng patent để kiện tụng nhau hay không? Việc này có ảnh hưởng tới sự phát triển của ngành công nghệ thông tin không? Tuy cách suy nghĩ của mỗi người mà câu trả lời sẽ khác nhau. Bản thân tôi cũng không thể nói những suy nghĩ của mình trong bài viết này là đúng hoàn toàn, nhưng do môi trường sống hiện tại giúp tôi hiểu rõ phần nào giá trị của luật bản quyền, luật sáng chế dựa trên lập trường của một người tiêu dùng cơ bản.

Patent là một văn bằng công nhận quyền sở hữu trí tuệ do chính phủ Hoa Kỳ cấp cho nhà phát minh nhằm “ngăn chặn những người khác tạo ra, sử dụng, chào mua, hay bán phát minh đó trên lãnh thổ Hoa Kỳ hoặc nhập khẩu sáng chế đó vào Hoa Kỳ” trong một thời gian hạn định trong trao đổi nhằm công khai sáng chế đó ra công chúng khi nó đã được cấp.

Có ba loại patent chính thức (tổng cộng 6 loại) được cấp bởi USPTO:
– Utility patents-có thể được cấp cho bất kỳ ai phát minh hay phát hiện ra bất kỳ quá trình/phương pháp mới, máy móc, sản phẩm công nghiệp hay thành phần của vật chất, hoặc những cải tiến mới hay hữu ích từ các thứ đó.
– Design patents-có thể được cấp cho bất kỳ ai phát minh ra một thiết kế mới, độc đáo, mang tính chất trang hoàng cho một sản phẩm công nghiệp.
– Plant patents-có thể được cấp cho bất kỳ ai phát minh hay phát hiện và tái tạo các giống cây trồng sản sinh vô tính khác biệt và mới lạ của các loại cây.

Trong ba loại trên, utility là patent phổ biến nhất, được gọi là “patent for innovation“; design rất dễ bị lẫn lộn với utility do hai loại này có vài điểm tương đồng; còn plant chỉ được công nhận ở một số ít các nước trên thế giới. 


                        

2. Utility-Design-Plant:

- Utility patent (bằng sáng chế tiện ích): đây là danh mục chiếm khoảng 90% tổng số patent được USPTO phát hành trong một năm. Utility patent chủ yếu nằm trong ba ngành công nghiệp là cơ khí, điện tử và hóa học. Tùy trường hợp mà bằng này nằm trong dạng “tạm thời hoặc không tạm thời“. Một ứng dụng cho bằng sáng chế tiện ích không tạm thời phải bao gồm một đặc điểm kỹ thuật, một xác nhận, một bản vẽ hay một tuyên bố. Các ứng dụng phải được nộp cùng lệ phí tương ứng cho từng patent.

Bằng việc sở hữu một utility patent, người sở hữu có thể ngăn ngừa người khác hay tổ chức nào đó tạo ra, sử dụng, trao đổi hay bán sản phẩm thuộc phát minh đó trong một thời gian hạn định là 20 năm. Tuy nhiên, để utility patent có hiệu lực trong thời gian dài như vậy, người sở hữu phải duy trì việc đóng lệ phí đăng ký patent trong các giai đoạn 3 năm rưỡi, 7 năm rưỡi và 11 năm rưỡi. Có thể mở rộng hạn định sử dụng sau 20 năm hay điều chỉnh nội dung cần thiết của utility patent trong trường hợp được USPTO chấp thuận.

Utility patent có một khuyết điểm khá lớn, chính là việc thời gian chờ được cấp phép thường kéo dài từ 2-3 năm kể từ ngày nộp đơn lên USPTO. Trong thời gian này thì bạn không được USPTO bảo hộ bất kỳ điều gì cho tới khi bạn nhận được patent trong tay. Tuy nhiên, trong thời gian này bạn có thể xin USPTO để được phép gắn ghi chú trên sản phẩm hay trên website dòng chữ “Patent Pending”, ngụ ý rằng sản phẩm này đang chờ được cấp utility patent.

- Design patent (bằng sáng chế thiết kế): bằng sáng chế này được định nghĩa khá khó hiểu. Một thiết kế bao gồm các đặc điểm trang trí hình ảnh được thể hiện trong/hoặc áp dụng, vào một sản phẩm công nghiệp. Khi một thiết kế được dùng để thể hiện hình dạng bên ngoài, thành phần được design patent này ứng dụng có thể liên quan đến cấu hình hay hình dáng một sản phẩm, có thể liên quan đến bề mặt trang trí cho một sản phẩm, hoặc có thể liên quan đến sự kết hợp giữa cấu hình bên trong và bề mặt trang trí bên ngoài. Một thiết kế cho bề mặt trang trí bên ngoài không được phép tách riêng biệt khỏi sản phẩm mà nó được áp dụng vào và nó không được tồn tại độc lập. Design patent chỉ có hiệu lực khi cái thiết kế đó được áp dụng trên một mô hình xác định cho một sản phẩm công nghiệp chính thức.

Design patent là một dạng của luật thiết kế công nghiệp. Các đối tượng thuộc dạng design patent gồm tất cả những sản phẩm công nghiệp, chẳng hạn như trang sức, ô tô, đồ đạc, computer icons hay cái chai Coke của Coca-Cola chẳng hạn…

Bất kỳ sản phẩm nào có thiết kế tương tự như thiết kế đã được USPTO cấp phép sẽ không được chế tạo, sản xuất, bán hay nhập khẩu vào thị trường Mỹ. Một sản phẩm copy vi phạm design patent không nhất thiết phải có thiết kế giống tuyệt đối với nó. Chỉ cần những điểm tương tự giống nhau được chứng minh thì sản phẩm đó sẽ thuộc diện vi phạm bản quyền thiết kế.

Design patent chỉ có hiệu lực 14 năm kể từ ngày được công bố, và không đòi hỏi các khoảng phí khác như utility patent. Thời gian chờ được cấp phép cũng ngắn hơn, trong khoảng 1 năm đến 1 năm rưỡi.

- Plant patent (bằng sáng chế thực vật): bằng sáng chế này khá xa lạ với người Việt, nó không hề liên quan đến bất kỳ phát minh công nghệ nào của các ngành nghề liên quan tới máy móc. Cũng giống như utility patent, sáng chế này có hiệu lực trong vòng 20 năm kể từ lúc được ban hành, bảo hộ sự độc quyền của nhà phát minh trong vấn đề nhân bản vô tính, bán hay tái tạo lại giống cây.

Do chủ đề chính của bài viết này là vấn đề liên quan tới công nghệ thông tin nên tôi không đi chuyên sâu vào sáng chế này.

3. Quy trình cấp phép một utility patent:

Một cá nhân hay một công ty muốn đăng ký utility patent phải trải qua rất nhiều công đoạn tốn nhiều thời gian. Tổng cộng có tất cả 12 công đoạn bắt buộc và một công đoạn không bắt buộc trong quá trình cấp phép kéo dài gần ba năm:
• 1, Applicant – Phát minh của bạn đã được cấp phép chưa? Nguyên đơn phải tra cứu toàn bộ utility patent trong kho dữ liệu của USPTO. Nếu đã được cấp phép thì quá trình bị hủy bỏ. Nếu chưa có trong dữ liệu của USPTO thì tiếp tục bước 2.
• 2, Applicant – Nguyên đơn chuẩn bị đưa ra đơn xin cho loại nào? Design patent? Utility patent? Plant patent?
• 3, Applicant – Xác định chiến lược hồ sơ. Hồ sơ toàn cầu? Nguyên đơn phải chuyển qua mục hồ sơ bảo hộ quốc tế. Hồ sơ tại Hoa Kỳ? Tiếp tục bước 4.
• 4, Applicant – Nguyên đơn chọn loại utility patent nào? Tạm thời? Không tạm thời?
• 5, Applicant – Xem xét kiểm nghiệm nhanh.
• 6, Applicant – Hồ sơ thuộc về ai?
• 7, Applicant – Chuẩn bị nộp hồ sơ điện tử.
• 8, Applicant – Nộp đơn xin patent bằng cách sử dụng hệ thống điền đơn điện tử.
• 9, USPTO – USPTO kiểm tra đơn xin. Nếu đơn xin không chấp thuận thì nguyên đơn tiếp tục bước thứ 10 và 11. Nếu đơn xin được chấp thuận thì nguyên đơn bỏ qua bước 10, 11 mà tiếp tục bước 12.
• 10, Applicant – Nguyên đơn nộp hồ sơ yêu cầu xem xét lại và có thể kháng cáo khi cần thiết.
• 11, USPTO – Nếu phản đối và từ chối của giám định viên đã được khắc phục và chấp thuận hợp lệ, tiếp tục bước 12.
• 12, Applicant – Nộp lệ phí phát hành và lệ phí công bố. Sau đó USPTO sẽ cấp patent.
• 13, Applicant – Nộp phí bảo trì patent sau 3 năm rưỡi, 7 năm rưỡi và 11 năm rưỡi. Bước này không bắt buộc nếu chủ sở hữu không muốn đóng, nhưng patent sẽ mất hiệu lực sau 3 năm rưỡi kể từ ngày phát hành.

Kết: trên đây là một bản sơ lược vắn tắt quá trình cấp phép patent của USPTO. Bài viết của tôi chỉ tóm tắt những điểm quan trọng nhằm giúp người đọc có cái nhìn chính xác hơn về patent cũng như quá trình phát hành patent tại Hoa Kỳ.

Một số bạn luôn cho rằng việc cấp phép một patent tại Hoa Kỳ khá dễ dàng, nên có những patent có vẻ “dở hơi hay vô lý“. Nhưng những gì bạn nghĩ hoàn toàn ngược lại, muốn có một patent do chính mình phát minh ra thì không một cá nhân nào đủ hiểu biết về luật lệ patent để có thể làm 12 bước như trên. Toàn bộ đều phải thuê luật sư chuyên ngành giúp đăng ký với USPTO.

Ngoài ra, patent được đăng ký bởi USPTO luôn luôn quan trọng hơn so với JPO(Japan Patent Office) và EPO(European Patent Office), bởi thị trường tiêu dùng của Nhật quá nhỏ so với Hoa Kỳ; còn thị trường Châu Âu cũng không lớn hơn Hoa Kỳ mà một số nước không chịu sự thúc quản của EPO như Hà Lan, Anh chẳng hạn, khiến cho một patent tuy đăng ký ở EPO nhưng lại mất hiệu lực đối với các nước đó. Do vậy hầu hết các patent quan trọng nhất đối với cá nhân hay công ty sở hữu nó đều muốn đăng ký tại USPTO.

Theo Aikoku


Tag: tim hieu ve bang sang che, ban quyen, nhan hieu thuong mai hoa ky


CÁC TIN LIÊN QUAN

SẠC (Thứ sáu, 15/08/2014, 10:34 (+0700))

Nguy hiểm khi sử dụng sạc nhái (Thứ sáu, 15/08/2014, 10:34 (+0700))

Phân Biệt Sạc Laptop (Thứ sáu, 15/08/2014, 10:34 (+0700))